Apakah SUHAKAM?

APAKAH SUHAKAM?

SUHAKAM (Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia) merupakan sebuah badan bebas yang ditubuhkan di bawah Akta Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia 1999 [Akta 597]. Ditubuhkan secara rasmi pada April 2000, SUHAKAM berperanan sebagai institusi hak asasi manusia kebangsaan yang mempromosikan, melindungi, dan mendidik masyarakat mengenai hak asasi manusia di Malaysia.

Fungsi utama SUHAKAM merangkumi memupuk kesedaran awam, menasihati kerajaan mengenai dasar dan perundangan berkaitan hak asasi, serta menyiasat aduan berhubung pelanggaran hak asasi manusia.

Modul-Modul Pendidikan Hak Asasi Manusia SUHAKAM

Untuk meningkatkan kefahaman dan kesedaran di pelbagai peringkat masyarakat, SUHAKAM telah membangunkan pelbagai modul latihan dan panduan pendidikan. Kandungan modul-modul ini direka mengikut sasaran khalayak yang spesifik:

1. Modul Hak Asasi Manusia untuk Sekolah (Program ATHAM / ATHR)

Bekerjasama dengan Kementerian Pendidikan Malaysia, modul ini dilaksanakan di sekolah-sekolah menerusi program Amalan Terbaik Hak Asasi Manusia (ATHAM).

• Kandungan Utama:

  • Pengenalan Hak Asasi Manusia: Konsep dasar hak kanak-kanak, kesaksamaan, dan kebebasan asas.

  • Hak Kanak-Kanak: Penerapan prinsip Konvensyen mengenai Hak Kanak-Kanak (CRC), termasuk hak kepada pendidikan, perlindungan daripada penganiayaan, dan hak untuk menyuarakan pandangan.

  • Tanggungjawab dan Tanggungjawab Sosial: Mendidik murid bahawa setiap hak datang bersama tanggungjawab untuk menghormati hak orang lain.

  • Budaya Inklusif: Penerapan nilai hormat-menghormati, antipembulian, dan kepelbagaian dalam persekitaran sekolah.

2. Modul Latihan Hak Asasi Manusia untuk Agensi Penguatkuasaan

Modul ini disasarkan kepada pegawai penguat kuasa seperti Polis Diraja Malaysia (PDRM), Jabatan Penjara Malaysia, dan Jabatan Imigresen Malaysia.

• Kandungan Utama:

  • Piawaian Antarabangsa dan Undang-Undang Domestik: Hubungan antara hak asasi manusia dengan pelaksanaan tugas penguatkuasaan.

  • Penggunaan Kuasa dan Prosedur Penahanan: Tatacara tangkapan, penahanan, dan reman yang mematuhi prinsip hak asasi manusia tanpa menyalahgunakan kuasa.

  • Pencegahan Siksaan: Garis panduan pencegahan layanan yang kejam, tidak berperikemanusiaan, atau merendahkan martabat (berpandukan prinsip Convention Against Torture / CAT).

  • Hak Orang Tahanan: Pengurusan tempat tahanan yang memenuhi standard kesihatan, keselamatan, dan kebajikan asas.

3. Modul Hak Asasi Manusia dan Perniagaan (Business and Human Rights - BHR)

Berdasarkan Prinsip Panduan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Perniagaan dan Hak Asasi Manusia (UNGPs), modul ini ditujukan kepada sektor korporat dan perniagaan.

• Kandungan Utama:

  • Tanggungjawab Korporat untuk Menghormati Hak Asasi: Panduan agar operasi perniagaan tidak mencabul hak pekerja, masyarakat setempat, atau alam sekitar.

  • Uji Mapan Hak Asasi Manusia (Human Rights Due Diligence): Kaedah bagi syarikat mengenalpasti, mencegah, dan menangani kesan negatif aktiviti perniagaan mereka.

  • Hak Pekerja dan Buruh: Isu buruh paksa, kesaksamaan jantina di tempat kerja, gaji yang adil, serta persekitaran kerja yang selamat.

4. Modul Literasi Hak Asasi untuk Masyarakat / Komuniti

Modul ini direka untuk orang awam, badan bukan kerajaan (NGO), dan pemimpin komuniti bagi meningkatkan celik undang-undang dan hak.

• Kandungan Utama:

• Pengenalan Deklarasi Sejagat Hak Asasi Manusia (UDHR): Pemahaman mengenai 30 artikel dalam UDHR dan pemakaiasannya di Malaysia.

• Mekanisme Aduan SUHAKAM: Cara dan prosedur untuk membuat aduan jika berlaku pelanggaran hak asasi manusia.

• Hak Kumpulan Rentan: Perlindungan hak untuk orang kurang upaya (OKU), wanita, warga emas, dan masyarakat Orang Asal/Asli.

CARA MEMBUAT ADUAN KEPADA SUHAKAM

Aduan pelanggaran hak asasi manusia kepada SUHAKAM boleh dibuat oleh individu, kumpulan, atau pihak ketiga yang mewakili mangsa secara percuma.

Saluran Penyerahan Aduan

1. Atas Talian (Online): Menerusi portal rasmi di e-Aduan SUHAKAM (e-aduan.suhakam.org.my).

2. E-mel / Surat / Faks: Hantar borang atau surat aduan ke aduan@suhakam.org.my atau ke ibu pejabat SUHAKAM di Kuala Lumpur serta pejabat cawangan (Sabah & Sarawak).

3. Hadir Sendiri (Walk-in): Datang terus ke Pejabat SUHAKAM untuk bertemu pegawai aduan.

4. Talian Telefon / WhatsApp: Hubungi talian aduan rasmi SUHAKAM untuk pertanyaan awal.

Maklumat Penting yang Perlu Disediakan

Semasa membuat aduan, pastikan maklumat berikut dilengkapkan untuk memudahkan proses siasatan:

• Maklumat Pengadu & Mangsa: Nama penuh, nombor kad pengenalan/pasport, dan maklumat perhubungan (telefon/e-mel).

• Butiran Kejadian: Tarikh, masa, dan lokasi pasti kejadian berlaku.

• Pihak yang Diadu: Nama individu, agensi, atau entiti yang didakwa melanggar hak asasi.

• Kronologi Kejadian: Penjelasan terperinci mengenai apa yang berlaku dan jenis hak yang dicabuli.

• Bukti Sokongan: Dokumen berkaitan, gambar, laporan polis, rekod perubatan, atau maklumat saksi (jika ada).

Carta Alir Proses Pengurusan Aduan

[ Penerimaan Aduan ]
         │
         ▼
[ Semakan Kelayakan & Merit ] ──(Luar Bidang Kuasa / Tiada Merit)──► [ Ditolak / Dirujuk ke Agensi Lain ]
         │
     (Layak)
         ▼
[ Siasatan / Sesi Temu Bual ]
         │
         ▼
[ Tindakan: Mediasi / Syor kepada Pihak Berkuasa / Pendengaran Awam (Inquiry) ]

Had Bidang Kuasa (Apa yang SUHAKAM Tidak Boleh Siasat)

SUHAKAM tidak akan menyiasat aduan dalam keadaan berikut:

• Kes yang sedang dalam prosiding mahkamah atau telah diputuskan oleh mahkamah.

• Kes berkaitan pertikaian peribadi/keluarga yang tiada elemen pelanggaran hak asasi oleh pihak berkuasa atau entiti berkaitan.

LAPORAN POLIS ATAU LAPORAN SUHAKAM?

Aspek	Laporan Polis (PDRM)	Aduan kepada SUHAKAM
Tujuan Utama	Memulakan siasatan jenayah untuk membuktikan kesalahan di bawah undang-undang (cth: Kanun Keseksaan).	Memulakan siasatan pelanggaran hak asasi manusia dan kecuaian sivil/sistemik.
Pihak yang Disasar	Kebanyakannya terhadap individu atau entiti yang melakukan jenayah.	Boleh dibuat terhadap agensi kerajaan, badan penguat kuasa, atau syarikat korporat.
Kuasa Hasil Siasatan	Mempunyai kuasa untuk menangkap, menahan, dan mendakwa pesalah di mahkamah (melalui Pendakwa Raya).	Tiada kuasa mendakwa atau menangkap. SUHAKAM mengeluarkan syor, laporan, atau cadangan penambahbaikan kepada kerajaan.
Kesan Legal / Prosedur	Kes boleh membawa kepada hukuman penjara, denda, atau hukuman fizikal oleh Mahkamah Jenayah.	Boleh mengadakan Siasatan Awam (Inquiry) dan mengemukakan laporan terus kepada Parlimen.
Hubungan Antara Kedua-duanya	Boleh dibuat walaupun laporan polis telah difailkan (terutamanya jika aduan adalah mengenai salah guna kuasa polis itu sendiri).	SUHAKAM tidak boleh menyiasat kes yang sedang berjalan di mahkamah.

BAGAIMANA JIKA ADUAN DIBUAT TERHADAP SALHLAKU PEGAWAI POLIS?

Apabila laporan polis dibuat mengenai penyalahgunaan kuasa oleh pegawai polis itu sendiri (seperti rasuah, kekerasan berlebihan, pemerasan, atau kematian dalam tahanan), kes tersebut akan dikendalikan melalui beberapa saluran dan mekanisme semak dan imbang:

1. Siasatan Dalaman oleh PDRM

• Jabatan Integriti dan Kepatuhan Standard (JIPS): Unit khas dalam Polis Diraja Malaysia (PDRM) ini bertanggungjawab menyiasat salah laku tatatertib, pelanggaran prosedur operasi standard (SOP), dan isu integriti pegawai.

• Siasatan Jenayah: Jika penyalahgunaan kuasa itu mengandungi unsur jenayah (seperti mencederakan atau memeras ugut), kes di Siasat di bawah Kanun Keseksaan oleh pegawai penyiasat yang bebas/bebas daripada balai atau bahagian pegawai yang diadu.

2. Siasatan oleh Badan Bebas Luar: EAIC & IPCMC/IPCC

• Suruhanjaya Integriti Agensi Penguatkuasaan (EAIC) / Suruhanjaya Perkhidmatan Kerjaya Polis (IPCC): Pengadu boleh memajukan laporan secara terus kepada badan pemantau bebas ini.

• Badan ini berkuasa menjalankan siasatan secara bebas daripada PDRM dan memberikan syor tindakan tatatertib kepada Suruhanjaya Pasukan Polis.

3. Peranan SUHAKAM

Jika kes tersebut melibatkan pelanggaran hak asasi manusia yang serius (contohnya: kezaliman fizikal atau kematian dalam tahanan):

• Siasatan Awam (Inquiry): SUHAKAM boleh membuka siasatan awam dan memanggil saksi serta pegawai polis terbabit untuk memberi keterangan.

• Membuat Syor kepada Kerajaan: Laporan siasatan SUHAKAM dibentangkan di Parlimen untuk memastikan ketelusan dan keadilan.

Perkara yang Perlu Dijaga oleh Pengadu

• Simpan Bukti: Simpan salinan laporan polis (resit/report), nombor laporan, serta apa-apa bukti sokongan (rakaman video, gambar, atau laporan perubatan/hospital).

• Perlindungan Saksi: Jika berasa diugut atau bimbang keselamatan diri, pengadu boleh meminta perlindungan di bawah Akta Perlindungan Saksi 2009 atau memohon bantuan NGO hak asasi manusia (seperti Suaram atau Bar Council).

MAKLUMAT PERHUBUNGAN:

Berikut adalah maklumat alamat, nombor telefon, dan e-mel rasmi pejabat Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) di Ibu Pejabat (Kuala Lumpur), Sabah, dan Sarawak:

1. Ibu Pejabat SUHAKAM (Kuala Lumpur)

• Alamat: Tingkat 17, Menara Aras Raya, Jalan Raja Laut, 50100 Kuala Lumpur, Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur

• Nombor Telefon: +603-2612 5600

• Talian Aduan (Mobile / WhatsApp): +6019-261 2800 / +6019-324 5650

• E-mel Rasmi: humanrights@suhakam.org.my

• E-mel Aduan: aduan@suhakam.org.my

2. Pejabat SUHAKAM Cawangan Sabah

• Alamat: Suite E1, Tingkat 8, CPS Tower, Centre Point Sabah, Jalan Centre Point, 88000 Kota Kinabalu, Sabah

• Nombor Telefon: +6088-317 405

• Talian Aduan (Mobile): +6019-324 5650

• E-mel: sabah@suhakam.org.my

3. Pejabat SUHAKAM Cawangan Sarawak

• Alamat: Tingkat 6, Bangunan Tun Jugah, 18, Jalan Tunku Abdul Rahman, 93100 Kuching, Sarawak

• Nombor Telefon: +6082-234 650

• Talian Aduan (Mobile): +6019-334 5650

• E-mel: sarawak@suhakam.org.my / sophian@suhakam.org.my

Portal Portal e-Aduan Atas Talian: https://aduan.suhakam.org.my